Cultuurproject

Alles voor de kunst van het mogelijk maken

Cultuurproject ben ik, Frederieke Jeletich-Visser: onafhankelijk kunsthistoricus en cultureel ondernemer met een oprecht geloof in de waarde van kunst en cultuur. Vanuit die visie ondersteun ik overheden, culturele instellingen en kunstenaars bij het realiseren van hun ambities. Op deze site staat een selectie van projecten die een indruk geeft van mijn expertise. Wilt u weten wat ik voor uw cultuurproject kan betekenen? Neem dan vooral contact op.

Visie

Kunst en cultuur hebben het vermogen te verbinden en te verrijken, maar ook te confronteren. Door te laten zien dat er meerdere perspectieven zijn, helpen ze te reflecteren op de dagelijkse realiteit. En stimuleren ze om kritisch te kijken en creatief te denken. Die positieve invloed hebben ze niet alleen op mij, maar op de hele maatschappij. Daarom faciliteer ik overheden, culturele instellingen en kunstenaars bij het realiseren van hun ambities en bied ik ze graag de mogelijkheid om te groeien.

Maar dat doe ik niet vanaf de zijlijn. Het liefst ben ik betrokken van vraag of idee tot eindresultaat. Ik werk sterk vanuit de inhoud en verbind beleid en mensen om samen stevige en waardevolle projecten te realiseren.

Mijn specialiteiten zijn advies, beleid en management op het gebied van herinrichtingen, collecties, tentoonstellingen en andere culturele activiteiten.

Ik zie mijzelf als iemand die aandacht voor de uitvoering, de uitvoerenden en voor een positieve sfeer belangrijker vindt dan het zelf op de voorgrond treden.
Kortom: als iemand die de kunst verstaat van het mogelijk maken.

  • museum voor de mediene
  • Er reed een trein naar Sobibor
  • Van idee tot tentoonstelling
  • Grip op de collectie
  • Een bijzonder maexel
  • Mens en natuur langs de Maas
  • atlas van apeldoorn
  • ADO speelgoed, speelt goed!
  • Kunst klooster kruidentuin

museum voor de mediene

Realisatie Museum Sjoel Elburg

Vanaf de eerste plannen voor het initiatief ben ik betrokken bij Museum Sjoel Elburg.

In de periode 2006 – 2008 is een haalbaarheidsstudie verricht, een inhoudelijk concept voor het museum ontwikkeld, een bidboek samen gesteld, zijn er fondsen geworven, tentoonstellingsteksten en storyboards geschreven en hebben we de volledige museale organisatie opgetuigd.

In 2010 kon een studie- en documentatiecentrum worden gerealiseerd en won Museum Sjoel Elburg de Montblanc Museum Award voor het beste Kleine Museum van Nederland.

In 2012 werd het museum uitgebreid met een naastgelegen pand. Daar werden een zaal voor tijdelijke tentoonstellingen en een educatieve ruimte voor scholieren gerealiseerd. Deze uitbreiding werd op 13 juni 2012 feestelijk geopend door H.K.H. Prinses Máxima.

Bij haar 10-jarig bestaan in 2018 zal Museum Sjoel Elburg een vierde en laatste uitbreiding realiseren: Daarbij wordt de filmzaal verplaatst, een gastvrije entree gerealiseerd en de vaste opstelling in houdelijk en technisch aangepast aan de eisen van de tijd.

Museum Sjoel Elburg is gevestigd in drie aaneengeschakelde panden. Van links naar rechts: voormalige stadsboerderij, voormalige synagoge en (met zinken afdak) de uitbreiding uit 2012

Advies

Museum Sjoel Elburg ontvangt geen structurele exploitatiesubsidie en wordt volledig gerund door ca. 90 betrokken vrijwilligers. Zij zijn georganiseerd in verschillende werkgroepen die elk een vertegenwoordiging hebben in het bestuur van de Stichting Museum Sjoel Elburg.

Cultuurproject adviseert het bestuur op het gebied van bestuurlijke en museale aangelegenheden en is betrokken bij de inhoud en vormgeving van (wissel)tentoonstellingen.

Jip Wijngaarden vertelt over haar werk tijdens de opening van de zaal voor tijdelijke tentoonstellingen door HKH Prinses Máxima

Concept

Museum Sjoel Elburg komt voort uit de wens de verdwenen joodse gemeenschap van Elburg present te stellen in de voormalige synagoge. Maar hoe doe je dat als van een bevolkingsgroep die een eeuw geleden nog bijna 5% van de Elburgse bevolking vormde nauwelijks voorwerpen bewaard zijn overgebleven? Bij het ontwikkelen van het museale concept van het museum is er voor gekozen daarbij het immaterieel erfgoed van de joodse gemeenschap als uitgangspunt te nemen. Museum Sjoel Elburg is hierdoor een bijzonder verhalen-museum geworden. Het laat zien hoe de joodse- en niet joodse Elburgers met elkaar samenleefden, als exemplarisch voorbeeld van hoe het er in veel plaatsen in de mediene aan toe ging.

Minder tastbare bronnen zoals verhalen, tradities en feesten vormen de kern van de vaste opstelling

Bidbook

In het bidbook ‘Zien leidt tot gedenken, gedenken tot doen’ worden de plannen om de voormalige synagoge als permanente expositieruimte in te richten nader toegelicht: Samenvattend wil de Stichting Museum Sjoel Elburg er de geschiedenis van de joden in Elburg én in de mediene vertellen aan de hand van verhalen over het (on)gewone dagelijks leven van mensen uit een kleine joodse gemeente binnen een kleine niet-joodse gemeenschap. De relatie tussen verleden, heden en toekomst staat daarbij centraal. In het bidbook spreekt de stichting de ambitie uit de joodse geschiedenis op een dynamische, onorthodoxe, boeiende en eigenzinnige wijze te presenteren. Ze wil daarmee een eigen museaal geluid laten horen.

Op de voorzijde van het bidbook 'Zien leidt tot gedenken, gedenken tot doen' staat de joodse begraafplaats van Elburg afgebeeld

Fondsenwerving

Bron Budget
Realisatie Museum Sjoel Elburg (2006) € 565.000,-
Realisatie studie- en documentatiecentrum (2010) € 40.000,-
Uitbreiding Graaf Hendriksteeg 4 (2012) € 300.000,-
Uitbreiding Zuiderwalstraat 11 (2018) € 525.000,-
  • Provincie Gelderland
  • VSB Fonds
  • Prins Bernhard Cultuurfonds
  • Stichting Levi Lassen
  • Gemeente Elburg
  • Ko Kalf
  • Van Gelder Aannemingsbedrijf

Educatie

Om bezoekers een goede indruk te geven van de oorspronkelijke inrichting van de Elburgse synagoge is centraal in de ruimte een maquette (schaal 1:10) geplaatst. Op basis van de enig bekende foto van de Elburgse sjoel en opmetingen van het oorspronkelijke meubilair - dat na WOII naar de synagoge van Winterswijk is overgebracht - werden de diverse onderdelen zo precies mogelijk op schaal nagebouwd. In de negen monitoren om de maquette heen vertelt opperrabbijn B. Jacobs over het interieur, de gebruiken en rituelen in de synagoge.

Maquette geeft een exact beeld van het interieur van de voormalige synagoge

Publicatie

In Museum Sjoel Elburg worden verhalen verteld over de joodse burgers die hier ooit – vóór WO II – woonden. Maar ook in het stadje zelf zijn die verhalen als het ware af te lezen aan de gevels van een aantal panden. Daarom is in 2011 een stadswandeling samengesteld langs zestien markante punten met een joods verleden. Deze vormen samen de wandeling ‘Joods Elburg’ en zijn herkenbaar aan kleine, hardstenen Davidsterren op de gevels. In de gids zijn behalve een plattegrond van de route ook informatie over en foto's van joodse Elburgers opgenomen.

Gids Willem van Dijk vertelt tijdens een Open joodse wandeling

Referentie

De manier van werken van Frederieke is bijzonder consciëntieus: wat wordt toegezegd, gebeurt ook. Daarbij is Frederieke creatief en enthousiasmerend, zowel in het bedenken van oplossingen voor bestaande problemen, als in het initiëren van nieuwe activiteiten. Ze is bijzonder oplossingsgericht. Ze geeft niet alleen professioneel leiding aan projectteams en werkgroepen, maar bewaakt tevens bijbehorende budgetten en planningen. Frederieke is in staat om met de beperkte financiële middelen van Museum Sjoel Elburg kwalitatief goede wisseltentoonstellingen te maken, die alom zeer positief worden gewaardeerd. Daarbij maakt Museum Sjoel Elburg veelvuldig gebruik van haar grote netwerk in museaal Nederland. Kortom, er is in de afgelopen tien jaar altijd met veel plezier en tot volle tevredenheid samengewerkt!

Tom Bergstra, secretaris Stichting Museum Sjoel Elburg

Er reed een trein naar Sobibor

Concerttournee rond holocaust overlevende Jules Schelvis (1921-2016)

Tijdens de voorbereiding van twee tentoonstellingen over het vernietigingskamp Sobibor kwam ik in contact met Holocaust overlevende Jules Schelvis en orkestleider Jan Vermaning. Vrij snel daarna vroegen zij mij de fondsenwerving en de organisatie op me te nemen van een tournee van hun herdenkingsconcert 'Er reed een trein naar Sobibor' langs Amsterdam, Berlijn en Lublin (bij Sobibor). Een symbolische herhaling van Jules’ reis in 1943 om een internationaal appèl te doen om de Holocaust nooit te vergeten. Een eer en een uitdaging, zeker gezien de korte periode waarin alles zou moeten worden gerealiseerd.

Premièreconcert Westerkerk Amsterdam, 30 juni 2014, v.l.n.r. orkestleider Jan Vermaning, Frederieke Jeletich-Visser, Jules Schelvis en Z.M. Koning Willem-Alexander

Concept

Er reed een trein naar Sobibor is een bijzonder herdenkingsconcert van Jules Schelvis en Jan Vermaning. Script, verhaal, muziek en beeld werden in nauw overleg door hen samengesteld. Tijdens het concert vertelt Jules Schelvis in fragmenten over de 72 uur lange reis naar het vernietigingskamp Sobibor. Hij schetst daarbij een reëel beeld: hoe zag de wagon er van binnen uit, wie waren zijn lotgenoten, wat bespraken zij met elkaar en wat waren zijn gedachten en emoties tijdens de verschrikkelijke reis? De fragmenten worden afgewisseld met muziek, uitgevoerd door het Nationaal Symfonisch Kamerorkest, dirigent Jan Vermaning, met medewerking van Marjolein Niels (mezzosopraan). Het geheel wordt ondersteund door unieke historische beelden uit het archief van Het Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid.

Jan Vermaning en Jules Schelvis zetten de puntjes op de 'i' van het script

Fondsenwerving

Item Budget
Concerttournee € 110.000,-
Concert Vredespaleis € 31.600,-
Lespakket € 26.000,-
  • Amsterdams Fonds voor de Kunst
  • Anne Frank Stichting
  • Carnegie Stichting
  • Fonds 1818
  • Gemeente Den Haag
  • Ministerie van VWS
  • Monuta Charity Fund
  • Provincie Gelderland
  • Stichting Sobibor
  • Stiftung Erinnerung, Verantwortung und Zukunft
  • VFonds

En vele anderen waaronder:

  • Ca. 350 particulieren en
  • Ca. 25 bedrijven

Crowdfunding

Om de tournee mogelijk te maken organiseerden we op 27 januari 2014 – Holocaust Memorial Day – de aftrap van een crowdfundingsactie: iedereen die een kaart kocht voor het premièreconcert in de Westerkerk leverde meteen een bijdrage aan financiering van de tournee. Daarnaast startte ik een succesvolle fondsenwervingscampagne. Binnen drie maanden was het volledig begrote bedrag voor de tournee bij elkaar en kon tot doorgang worden besloten.

Ook voor het slotconcert in het Vredespaleis en voor het lespakket Er reed een trein naar Sobibor verzorgde ik de fondsenwerving.

Samenwerking

Op 30 juni 2014 vond het premièreconcert van de tournee plaats in de Westerkerk in aanwezigheid van Z.M. Koning Willem Alexander. Na afloop daarvan vond een besloten Meet & Greet plaats in het Anne Frank Huis. Op 2 juli traden Jules Schelvis en NASKA op in de Martin Luther Kirche te Berlijn. En op 4 juli vond – na een gezamenlijk bezoek aan kamp Sobibor - het afsluitende concert plaats in de Evangelisch-Lutherse Kerk te Lublin.

Na de concerttournee was er in oktober 2014 nog een uitverkocht concert in De Nieuwe Kolk in Assen en ter gelegenheid van de herdenking van 70 jaar Tweede Wereldoorlog werd op 2 maart 2015 een laatste uitvoering verzorgd in het Vredespaleis in Den Haag. Dit gedenkwaardige concert werd op zondag 3 mei 2015 uitgezonden op de televisie via NPO2. Deze uitzending is door meer dan 530.000 mensen in binnen- en buitenland bekeken.

Voor de concerten in Amsterdam, Berlijn, Lublin en Den Haag trad ik op als projectleider en coördineerde ik de samenwerking tussen de Dienst Koninklijk Huis, de ambassades van Duitsland, Nederland, Polen en Israël, de verschillende locaties, de leveranciers, de NOS en overige pers en het hechte projectteam bestaande uit: Jan Vermaning, NASKA, Rozette Kats, Mirjam en Ronald Huffener, Anne Marie Jansen, Doede Sijtsma, YLEvenementenprojecten en Diamond Sound Systems.

Hecht projectteam maakt concerten in Amsterdam, Berlijn, Lublin en Den Haag mogelijk

Educatie

In oktober 2016 konden we het project een waardig sluitstuk geven met de uitgave van een lespakket, waarmee we gehoor gaven aan de wens van Jules Schelvis om zijn verhaal door te geven aan de volgende generaties. Het lespakket bestaat uit een USB-stick met daarop een film met een ingekorte en op het onderwijs afgestemde versie van het concert (40 minuten), drie muziekfragmenten en vier begeleidende lessen.

In les 1 lezen de leerlingen het verhaal van Jules Schelvis en leren zij over de Tweede Wereldoorlog. In de overige drie lessen worden zij – in de geest van Jules’ liefde voor de kunsten - uitgedaagd hun indrukken op creatieve wijze te verwerken. Zo gaat les twee over het verwoorden van emoties bij muziek. Leerlingen maken op basis daarvan een gedicht over vrijheid. In les drie maken zij een passend beeld bij tekst. Omdat Jules Schelvis drukker was van beroep, wordt hierbij gebruik gemaakt van zeefdruk- en/of spattechniek. In de laatste les leren leerlingen de betekenis van een monument te begrijpen. Zij kunnen eventueel een (oorlogs)monument in de omgeving van school bezoeken. Daarmee komt de geschiedenis heel dichtbij hun eigen belevingswereld.

Klik hier om het lespakket te bestellen.

Referentie

Vanuit diverse disciplines heb ik met heel veel plezier en professionaliteit met Frederieke samengewerkt. Deze samenwerking is zo enorm goed bevallen, dat ik haar eigenlijk meteen bel of mail bij nieuw te ontwikkelen plannen. Zo heb ik haar en haar bedrijf leren kennen tijdens een project van de Stichting Nationale Herdenking Joure, waarbij we maar liefst een drietal jaren zeer intensief hebben samengewerkt aan het concert 'Er reed een trein naar Sobibor’. Dit project rondom Holocaust overlevende Jules Schelvis heeft ze perfect begeleid, mede ontwikkeld en vormgegeven. Eigenlijk kon ik alles met het volste vertrouwen aan haar overlaten! Aangezien ik zelf een control-freak ben is dit het grootste compliment dat ik haar kan geven. Naast goede ideeën, creativiteit, zelfredzaamheid, financieel inzicht, over-vieuw, coördinatie en tiptop begeleiding, zijn er nog tal van goede en professionele eigenschappen op te noemen. Ook het feit dat Frederieke beschikt over veel contacten in andere branches is een pre! Voor mij is Cultuurproject het complete plaatje dat een artistieke ondernemer als ik graag omarm.

Jan Vermaning, musicus - ondernemer – bestuurder

Van idee tot tentoonstelling

Handboek voor tentoonstellingsmakers

Meestal werkt Cultuurproject in opdracht. Maar soms is een opdracht de eerste stap om een product zelf verder te ontwikkelen. Dat gebeurde met de in-company training 'tentoonstelling maken' die ik samen met Dolly Verhoeven verzorgde voor de medewerkers van de mediatheek van Hogeschool Windesheim. Zonde eigenlijk om het lesmateriaal niet breder toegankelijk te maken voor andere niet-professionele tentoonstellingsmakers. En zo geschiedde...

Van idee tot tentoonstelling helpt ‘amateur’-tentoonstellingsmakers op weg

Publicatie

Van idee tot tentoonstelling is een praktisch handboek voor 'amateur'-tentoonstellingsmakers. Het geeft hen een steuntje in de rug en helpt hen om gemakkelijker het gewenste resultaat te bereiken. Bovendien biedt het boek een handzaam overzicht aan iedereen die wil weten hoe het proces van tentoonstellingen maken verloopt. Stap voor stap wordt dat proces uit de doeken gedaan: van het plannenmaken en voorbereiden tot en met het evalueren en opruimen. Elke stap is voorzien van nuttige lijstjes, handige tips en verrassende voorbeeldfoto's.

Praktisch handboek met nuttige lijstjes, handige tips en verrassende voorbeeldfoto's

Educatie

Bij het boek 'Van idee tot tentoonstelling' verzorgt Cultuurproject ook in-company trainingen voor groepen tot 15 deelnemers. Afhankelijk van de vraag van de instelling duurt de training één tot drie dagdelen. In elke training passeert het stappenplan uit het boek de revue en wordt veel beeldmateriaal getoond dat als inspiratie voor de betreffende instelling of tentoonstelling kan dienen. Tijdens de cursus wordt gebruikt gemaakt van verschillende werkvormen en kunnen ook praktische vaardigheden worden geoefend.

Een maquette als handig hulpmiddel voor het inrichten van een tentoonstellingszaal

Samenwerking

Van idee tot tentoonstelling is tot stand gekomen in co-creatie met:

prof.dr. Dolly Verhoeven: historica, eigenaar van Storia en parttime hoogleraar Nijmeegse publieksgerichte geschiedenis.

Liesbeth Tonckens: directeur bedrijfsvoering van Erfgoed Gelderland met een brede ervaring op het terrein van erfgoed en tentoonstellingen.

Auke Deelstra: eigenaar van DeDoc studio. Auke ontwikkelt, ontwerpt en maakt visuele communicatiemiddelen met als specialisatie boeken.

Tinker imagineers en Donald Janssen Ontwerpers: zij stelden ruimhartig foto's uit hun beeldarchief ter beschikking.

Van links naar rechts: Dolly Verhoeven, Frederieke Jeletich-Visser en Liesbeth Tonckens

Grip op de collectie

Quickscan Stadsmuseum Harderwijk

Na roerige jaren van bezuinigingen formuleerde het Stadsmuseum Harderwijk in 2013 een nieuwe museale visie en werd voortvarend met de uitwerking van dit plan gestart. Dit resulteerde in een forse verbouwing, uitbreiding en (gedeeltelijke) herinrichting. Medio 2015 slaagt het museum er steeds beter in de in het businessplan geformuleerde doelen en doelgroepen te bereiken. Tegelijkertijd bestaat de behoefte om meer grip te krijgen op de kern van het museum: de omvangrijke cultuurhistorische collectie. Daarom is Cultuurproject gevraagd een quick-scan uit te voeren en aanbevelingen te doen om de collectietaak een prominentere plaats te geven in de museale bedrijfsvoering.

Het Cultuurcafé, centrale ontmoetingsplaats in het vernieuwde museum

Advies

De collectie van het Stadsmuseum Harderwijk is in de loop van 70 jaar bijeengebracht en bestaat uit bijna 45.000 objecten, ruim 6.500 boeken en ca. 26.000 foto's. Om hier beleid voor te kunnen maken heb ik een advies uitgebracht waarin een samenvatting wordt gegeven van een aantal bestaande beleidsstukken op het gebied van de collectie en gesprekken met bestuursleden en de directie, de collectiebeheerder en de registrar. In het advies worden tevens de bevindingen uit de quick-scan toegelicht en worden negen aanbevelingen en suggesties gedaan op basis waarvan een impuls kan worden gegeven aan de museale taken met betrekking tot de collectie. Het stuk eindigt met een Plan van aanpak voor de periode 2016-2018 en volgt qua opbouw de aanbevolen indeling voor het schrijven van een collectieplan (ICN, LCM, Faro) zodat delen ervan kunnen worden gebruikt voor het collectieplan 2016-2020.

Glazen objecten uit de collectie van het Stadsmuseum Harderwijk

Een bijzonder maexel

Toekomstvisie Museum Elburg

In 2010 vierde Museum Elburg zijn honderdste verjaardag en maakte het de balans op voor de komende 100 jaar. Het museum wilde vernieuwen. En hoe… Na de verzelfstandiging in 2008 en realisatie van een gezamenlijke huisvesting met de VVV in 2009, ontwikkelde Cultuurproject met het museum een prikkelende en ambitieuze visie, waarin zijn rol fundamenteel anders werd dan tot dan toe: Museum Elburg wordt gastheer van de vestingstad. De uniciteit van het gebouw en de ligging bij de entree van de vestingstad worden hierbij ten volle benut.

Museum Elburg wordt gastheer van de vestingstad

Concept

Museum Elburg is de belangrijkste bewaarplaats van herinneringen en objecten uit het rijke verleden van de vestingstad. Tussen de middeleeuwse muren van het voormalige klooster komt de geschiedenis weer tot leven. De vaste opstelling geeft bezoekers bovendien een bril mee om buiten de muren van het museum méér te zien dan de vesting en de kernen Doornspijk, ’t Harde, Hoge Enk en Oostendorp op het eerste gezicht prijs geven. Op verschillende manieren verwijst het museum naar buiten: door letterlijk te verwijzen naar gebouwen en plekken met verhalen die een bezoek waard zijn. Als context voor een episode uit de Elburger geschiedenis. En door naar andere musea te verwijzen die het Elburgse verhaal verdiepen en verrijken.

Het museum prikkelt zijn bezoekers om de verkenning buiten voort te zetten

Advies

Bij het advies- en veranderingstraject voor Museum Elburg werkte Cultuurproject nauw samen met Els Hoogstraat en werden veel in- en externe partijen betrokken. Er is gestart met twee inspiratiesessies waarin met bestuur, medewerkers en vrijwilligers de bouwstenen voor de toekomstvisie zijn bepaald. Op basis hiervan zijn een toekomstvisie en een plan van aanpak voor het museum geformuleerd. Daarna volgde een stakeholderssessie, waarin gemeente, VVV, lokale middenstand, leden van lokale verenigingen, bewoners, vrienden van - , en culturele instellingen bij de plannen werden betrokken. Er werd feedback gevraagd en er werd geïnventariseerd welke partijen bereid waren de samenwerking voort te zetten en te intensiveren. Op basis van deze input werd de toekomstvisie uitgewerkt tot bidboek.

‘Een byzonder maexsel’, zo noemde Prins Maurits het vestingstadje bijna een half millennium geleden. Wie nu de stad bezoekt, geeft Maurits nog steeds gelijk

Bidbook

De ideeën en input uit de sessies vormden de ruggengraat van het bidbook dat als wervend startpunt en inspiratiebron voor alle betrokkenen moest dienen. In het bidbook werden de ideeën rond het nieuwe museum verbeeld aan de hand van referentiebeelden, moodboards, schetsen en korte teksten. Het bevatte ook een vlekkenplan en thematische indeling voor de vaste opstelling: stad met een plan, stad van geloof, stad met recht, stad van weldoeners, stad vol bedrijvigheid en stad aan het water.

Vlekkenplan uit het bidbook dat werd gemaakt met Tinker Imagineers en Bep de Waard-Ruijs

Educatie

Museum Elburg is gehuisvest in een voormalig Agnietenconvent. Tussen 1420 en 1570 leefden er vrouwelijke religieuzen volgens de regels van de derde orde van St. Franciscus. In het kader van de herinrichting besloten we tekenaar, illustrator en ontwerper Karel Kindermans te vragen om zichtbaar te maken hoe het markante gebouw oorspronkelijk werd gebruikt. De ruimtes werden daarvoor digitaal leeggehaald en schetsmatig tot leven gebracht. Het contrast tussen de fotografie en de getekende lijnen prikkelt de verbeelding van de bezoeker: hij of zij vormt zich een beeld van hoe de Agnieten er hebben geleefd.

Koorgebed in de bovenkapel, Karel Kindermans (2010)

Mens en natuur langs de Maas

Herinrichting Musea Maaseik

In 2006 gaf de Stad Maaseik Donald Janssen Ontwerpers (DJO) uit Den Haag opdracht het interieur van het Regionaal Archeologisch Museum Maaseik in een nieuw jasje te steken. Hij stelde zich ten doel een visueel en technisch duurzame vaste opstelling te ontwerpen die tot de verbeelding spreekt voor bezoekers van alle leeftijden. Cultuurproject werd ingeschakeld om het inhoudelijke concept te ontwikkelen en alle museale tentoonstellingsteksten te schrijven. Daarbij werd nauw samengewerkt met Elly van der Velde, van Bureau Uit de Tijd, en Karel Buijn Vormgeving.

De aparte ruimtes van het museum worden door een 71 meter lange meanderende wand tot één geheel gesmeed. Door subtiel kleurgebruik worden de diverse thema’s en periodes onderscheiden.

Concept

In de nieuwe opstelling wordt het verhaal van de collectie chronologisch verteld in twaalf tijdblokken, van de oude steentijd via de Romeinen en de middeleeuwen tot aan de 19de eeuw. De rode draad voor het inhoudelijk concept is de relatie tussen de mens en zijn natuurlijke omgeving gedurende de 10.000 jaar dat de regio Maaseik door mensen is bewoond. Hierdoor kan er ook een link gelegd worden naar de kruidentuin bij, en het apotheekmuseum naast het Regionaal Archeologisch Museum. En natuurlijk naar de Maas, die als een slagader door Maaseik loopt, en tot op de dag van vandaag bepalend is voor het leven in de stad.

Time Machine verzorgde de levensechte figuren in vier 'sceniery-opstellingen' die het leven in de steentijd, de Romeinse tijd en de middeleeuwen verbeelden

Educatie

In de golvende wand die door het museum loopt zijn verschillende educatieve elementen opgenomen. Daarbij is rekening gehouden met de verschillende leeftijden en leerstijlen van de bezoekers. De wand bevat o.a. grote sfeerbeelden, passend bij de diverse tijdperken, leesteksten, informatieve filmpjes, doe-activiteiten en twintig vitrines. Speciaal voor de allerjongste bezoekers vroegen we Teun Berserik een aantal striptekeningen te maken waarin in korte verhaaltjes, zonder tekst, duidelijk wordt gemaakt hoe de voorwerpen die in de vitrines te zien zijn, vroeger werden gebruikt.

Striptekening verduidelijkt de oorspronkelijke functie van museaal object

Referentie

Al geruime tijd werken Frederieke Jeletich (Cultuurproject) en Donald Janssen Ontwerpers (DJO) naar volle tevredenheid samen aan uiteenlopende museale projecten in Nederland en België, zowel in de rol van projectmanager namens opdrachtgevers als in de rol van freelance kunsthistoricus. Frederieke heeft zich steeds een uiterst aimabele, toegewijde, enthousiaste en professionele collega getoond bij het mede doen oplossen en realiseren van soms inhoudelijk complexe cultuurhistorische museale opdrachten. Het is een genoegen met haar samen te werken.

Donald Janssen Ontwerpers (DJO)

atlas van apeldoorn

wijkproject wederopbouwwijk Kerschoten

In de Atlas van Apeldoorn neemt CODA, in samenwerking met leden van het Erfgoedplatform, wijkbewoners en andere samenwerkingspartners, jaarlijks één wijk of dorp in de gemeente Apeldoorn onder de loep. Twee maal verzorgde Cultuurproject de projectleiding: in 2014 voor het dorp Loenen, en in 2015 voor de bijzondere wederopbouwwijk Kerschoten.

Het prestigieuze project Kerschoten omvatte de bouw van bijna 900 woningen, een wijkwinkelcentrum en enkele andere voorzieningen rondom een groot openbaar park

Concept

Kerschoten verrees in de periode 1958-1972 aan de noordkant van de stad, aansluitend op villawijk De Parken. De wijk werd ontworpen door architect en stedenbouwkundige David Zuiderhoek (1911-1993). Een deel van de wijk is door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed benoemd als gebied van nationaal belang voor de periode 1940-1965.

Onder het motto ‘De energie van Kerschoten’ werd het 50-jarig jubileum van de wijk op verschillende manieren gevierd. Daarbij speelden het verleden, het heden én de toekomst een rol. Zowel het unieke historische karakter van deze wijk als de sociale cohesie en gezelligheid bepaalden samen het programma.

Het jubileumprogramma bevat activiteiten voor jong en oud

Publicatie

De belangrijkste activiteiten van het 50-jarig jubileum van Kerschoten werden opgenomen in een flyer die in een oplage van 20.000 stuks huis-aan-huis en in de wijk werd verspreid. De flyer bevatte ook een wandelkaart langs grote panelen die overal in de wijk bij historisch belangrijke punten waren geplaatst.

Activiteitenfolder en wandelkaart ineen (ontwerp: Oirik)

Educatie

Kerschoten valt op door de ruimtelijke opzet met grote grasvelden, vijvers en een bijzonder assortiment heesters en bomen. Bij de bouw werd goed gedacht aan ‘het collectieve’ van het groen: de parken liepen bijna tot aan de voordeuren van de woningen en de privé tuinen achter de woningen werden mooi afgeschermd door gezamenlijk ontworpen muurtjes. Door recente ruimtelijke ontwikkelingen, veranderend gebruik en beheer staat dit groene netwerk echter onder druk: schuurtjes, schuttingen en andere afscheidingen ontsieren vaak het zicht. Als een van de jubileumactiviteiten organiseerden we daarom een wandeling door de wijk met stedenbouwkundig ontwerper Han Goudswaard. Hij vertelde de wijkbewoners over de specifieke kwaliteiten van het groen in Kerschoten en besprak de (on)mogelijkheden van het eigentijds gebruik ervan.

Han Goudswaard (ontwerper openbare ruimte van de gemeente Apeldoorn) met wijkbewoners in gesprek over eigentijds gebruik van openbaar groen

Samenwerking

Als onderdeel van de Atlas van Apeldoorn worden er jaarlijks vier videoportretten gemaakt. Voor de editie Kerschoten verzorgde ik de content en het format. Henry Huiskamp (gemeente Apeldoorn) deed de interviews. Camera en montage waren in handen van Raymond Oostenenk.

ADO speelgoed, speelt goed!

Tentoonstelling van uniek houten speelgoed

ADO speelgoed werd in de periode 1922-1933 gemaakt door tuberculosepatiënten van het sanatorium Berg en Bosch in Apeldoorn. Zij vervaardigden het speelgoed als onderdeel van de therapie waarmee zij werden voorbereid op de terugkeer in de maatschappij. Ontwerper van de autootjes, treinen en meubeltjes was Ko Verzuu (1901-1971). Met zijn ontwerpen sloot hij aan bij de strakke vormgeving en felle kleuren van de kunststroming De Stijl en de onderwijskundige vernieuwingen van o.a. Maria Montessori.

Concept

Het ontwerpprincipe van Verzuu – spelenderwijs ontdekken en de fantasie de vrije loop laten – diende als uitgangspunt voor het inhoudelijk concept van de tentoonstelling. Het ontwerp daarvoor werd gemaakt door Studio Koster Van Lienen (SKVL). Bezoekers werden uitgenodigd om in een gereconstrueerde ADO werkplaats zelf een stuk speelgoed in elkaar te zetten, kinderen konden met ‘echte’ ADO auto’s door de tentoonstelling rijden en men kon plaatsnemen in een sanatoriumstoel in het ‘bos’.

Spelenderwijs ontdekken: kinderen rijden rond in 'echte' ADO auto's

Fondsenwerving

item budget
MuseumVrienden van CODA € 5.000,-
kfHein,fonds € 2.500,-

Sponsoring in natura:

  • De Bie Reclame
  • ROC Aventus
  • ADO Speelgoed.nl
  • Permar Ede

Publicatie

Bij het ontwikkelen van het inhoudelijk concept voor de tentoonstelling maakte ik o.a. gebruik van de tentoonstellingscatalogus ADO Speelgoed Toys (Museum Boijmans Van Beuningen, 1994). Dit inhoudelijk sterke en fraai vormgegeven boek bleek een zeer gewild collectors item te zijn. Daarom nam ik het initiatief voor de vervaardiging van een facsimile van deze publicatie. Deze werd door Thoben Offset geproduceerd.

Na de tentoonstelling ADO speelgoed, speelt goed! heeft de collectie steeds grotere bekendheid gekregen. In 2016 en 2017 is het speelgoed te zien in twee musea in Japan. Daar wordt het speelgoed gecombineerd met het werk van Dick Bruna en ontwerpen van Gerrit Rietveld uit de collectie van het Centraal Museum in Utrecht.

Facsimile van de catalogus van ADO Speelgoed Toys (Museum Boijmans Van Beuningen, 1994)

Educatie

Speciaal voor museumbezoekers tussen 6 en 12 jaar ontwikkelde ik met Nina Smit een kinderroute door de tentoonstelling. Uitgangspunt is het geven dat de inspiratie van meneer Verzuu hem in de steek laat. Toch moet hij een nieuwe auto ontwerpen. De vraag is of kinderen hem daarbij willen helpen. Om inspiratie op te doen maken ze op hun tocht door de tentoonstelling kennis met sanatorium Berg en Bosch, de inspiratiebronnen van Ko Verzuu en de werkplaats waar het ADO speelgoed gemaakt werd. Hier kunnen ze een van de werkschorten aantrekken en zelf aan de slag gaan met het ontwerpen en maken van een auto.

Kinderroute langs de inspiratiebronnen van Ko Verzuu daagt uit tot eigen auto-ontwerp

Samenwerking

ADO speelgoed werd vanaf de jaren ’20 vervaardigd in het Apeldoornse sanatorium Berg en Bosch. Om de herstellende tbc-patiënten voor te bereiden op hun terugkeer in de maatschappij ontwikkelde het sanatorium een moderne behandelmethode: arbeidstherapie. Een van de vormen hiervan was het produceren van houten speelgoed. Dit speelgoed kreeg de naam ADO; een afkorting die in eerste instantie stond voor Arbeid Door Onvolwaardigen, maar in 1962 werd veranderd in Apart Doelmatig Onverwoestbaar.

Geheel in de lijn van deze gedachte ligt de samenwerking die ik voor de tentoonstelling zocht met Berend Zewuster. Samen met hem, de Sociale Werkvoorziening in Ede en SKVL ontwikkelde ik een bouwpakket voor een ADO bestelauto. Alle onderdelen van het bouwpakket werden op maat gezaagd, geschuurd en voorgeboord door mensen met een afstand tot de reguliere arbeidsmarkt.

Het bouwpakket is verkrijgbaar in de museumwinkel van CODA.

De geschiedenis herhaalt zich: sociale werkplaats produceert bouwpakket ADO bestelauto

Kunst klooster kruidentuin

Directie ad interim MRK

Van 1997 tot 2003 werkte ik als museummanager in het Museum voor Religieuze Kunst. Acht jaar later werd ik gevraagd om als directeur ad interim een jaar een interne reorganisatie te leiden en het museum te herpositioneren. Door mijn bekendheid met het museum en de succesvolle tentoonstelling 'Een weg van sterren' steeg het bezoekersaantal met meer dan veertig procent en werden de eigen inkomsten meer dan verdubbeld.

Het MRK is gevestigd in een vleugel van een bewoond klooster. Het presenteert een van de mooiste collecties religieuze kunst van ons land en heeft een bijzondere kruidentuin

Management

Na in meerdere opzichten moeilijke jaren, bevond het MRK zich bij mijn aantreden in een overgangsfase: in 2010 werd een bedrijfsplan geschreven waarin een nieuwe koers werd uitgezet. Herpositionering van het MRK, ontwikkeling van samenwerking op lokaal en regionaal niveau, professionalisering van de interne organisatie en herinrichting van de vaste presentatie stonden daarin centraal. Het was mijn taak om deze plannen verder uit te werken, er draagvlak voor te creëren en ze te implementeren in de dagelijkse museale praktijk. Omdat voor 2011 een grote tentoonstelling over de bedevaart naar Santiago de Compostella op het programma stond, heb ik de uitvoering van mijn werkzaamheden hier zo veel mogelijk mee gecombineerd.

Wim van de Donk, Commissaris van de Koning in Noord-Brabant, loopt de eerste meters tijdens de opening van de tentoonstelling 'Een weg van sterren'

Samenwerking

Het MRK wordt gerund door een kleine staf en een grote schare vrijwilligers. Een van mijn taken was om de interne organisatie zó in te richten dat zij samen zorgen voor een gastvrije ontvangst van bezoekers in een informele sfeer die past bij de aard en ligging van het museum. Bij mijn afscheid verwoordde de coördinator van de vrijwilligers het als volgt: "Het was een genoegen met jou te mogen samenwerken. Er ging een frisse wind door het museum en dat was broodnodig. Jouw voorganger had al enige paden voor je gebaand. En jij hebt dat verder uitgebouwd. De sfeer in het museum ging met reuzenstappen vooruit. Jij nam het management serieus en zeer voortvarend ter hand. Afspraken werden nagekomen en planningen werden uitgevoerd. Jij vormde het museum om tot een goedlopend bedrijf. Chapeau voor jou!"

Bestuur, medewerkers en vrijwilligers van het MRK

Concept

Het concept voor de tentoonstelling 'Een weg van sterren' werd verzorgd door Sjaak Langenberg en Rosé de Beer. Omdat een museumbezoek weinig verwantschap heeft met de fysieke opgave van een pelgrimage naar Santiago de Compostela, ontwikkelden zij interventies om van het museumbezoek ook een collectieve belevenis te maken: zo werd de afstand die bezoekers binnen het museum aflegden geregistreerd met stappentellers. Bezoekers liepen gezamenlijk virtueel naar Santiago. Op loopbanden konden extra meters worden gemaakt. In het museum en op de tentoonstellingswebsite was te zien hoe de collectieve inspanning vorderde. Met behulp van de vrijwilligers onderging het entreegebied van het museum een ware metamorfose: de museumbalie werd ingericht als stempelpost. En in de garderobe van het museum vermengde de mentale bagage van de pelgrims zich met de bagage van museumbezoekers door monumentale foto's tussen de garderobekluisjes op te hangen.

Stappentellers registreren de afstand die museumbezoekers afleggen: samen lopen zij virtueel naar Santiago

Educatie

Op verzoek van het MRK werd de route van de Avondvierdaagsen 2011 zó aangepast dat ze langs het museum liep. Kinderen werden begroet door de heilige Jacobus, ontvingen een Jacobs(lik)schelp en een kaart waarmee zij op later moment - samen met een ouder - gratis het museum konden bezoeken.

Sint Jacobus in gesprek met deelnemers aan de Avondvierdaagsen

Referentie

De laatste keer dat ik met Frederieke samenwerkte, was in 2011, het jaar dat zij als interimdirecteur aan het Museum voor Religieuze Kunst te Uden verbonden was. In mijn herinnering hebben wij één keer vergaderd, en wel op de dag dat zij haar werkzaamheden opnam. Ongetwijfeld is dit niet waar en wordt mijn geheugen gekleurd door mijn aversie tegen de vergadercultus, vermengd met de plezierige herinneringen aan de samenwerking met Frederieke. Zeker is dat deze samenwerking zo goed verliep, omdat er weinig woorden voor nodig waren. Waar Frederieke een projectleider is, actief op vele plaatsen, betrokken bij een scala aan uiteenlopende onderwerpen, ben ik een conservator, verbonden aan één locatie, gespecialiseerd in een select aantal onderwerpen. De kracht van Frederieke ligt in de combinatie van een inmiddels brede ervaring met het organiseren van projecten en leidinggeven. Dit is binnen de museumwereld geen gewone combinatie. Een project van A tot Z van de grond trekken is niet hetzelfde als een organisatie van A tot Z aansturen. Dat moet je kunnen, daar moet je de mensen in meekrijgen. En dat laatste is zonder twijfel Frederieks grootste kracht. Door haar manier van optreden weet zij velen te binden, te enthousiasmeren. Binnen een milieu met zovele eigenaardige conservatoren een ware prestatie.

Wouter Prins, conservator Museum voor Religieuze Kunst

  • Concept
  • Management
  • Advies
  • Bidbook
  • Fondsenwerving
  • Publicatie
  • Educatie
  • Samenwerking
  • Referentie

Concept

Bijna alle projecten waar ik aan werk beginnen met het ontwikkelen van een sterk concept: een uitgewerkt, onderscheidend kernidee, waarmee de project- of organisatiedoelstellingen op een slimme manier worden bereikt.

Dat gebeurt niet alleen door te denken en te praten, maar vaak ook door te doen. Met kennis van zaken en een flinke dosis enthousiasme ben ik in staat daarbij de kar te trekken en inhoudelijk en financieel draagvlak te creëren.

Management

Terwijl mijn achtergrond als kunsthistoricus zorgt voor inhoudelijke kennis, wordt mijn zakelijke aanpak gedreven door mijn jarenlange ervaring als leidinggevende. Door deze combinatie ben ik als interim-manager in staat om in korte tijd de juiste vragen te stellen en de juiste oplossingen te bieden.

Mijn stijl van leidinggeven is open, enthousiasmerend en betrokken. Tegelijkertijd bewaar ik (nood)zakelijke afstand en overzie ik het grote geheel, zonder daarbij de details uit het oog te verliezen.

Advies

Als adviseur heb ik de ambitie culturele organisaties en overheden verder te brengen. Dat doe ik door een adviesvraag eerst grondig te analyseren met de opdrachtgever. Vaak weet een instelling wel waar hij naartoe wil, maar niet hoe daar te komen.

Dan wijs ik de weg, zoek ik de juiste partners en faciliteer ik het proces. Zodat als een opdracht is afgerond, de situatie beter is dan toen ik kwam.

Bidbook

Een bidbook is een uitgewerkt projectvoorstel met slechts één doel: het realiseren van een project. Het moet werken als een feest dat niemand wil missen. En als uitnodiging voor potentiële financiers en andere betrokken partijen om mee te doen. Een bidbook biedt een goed evenwicht tussen bevlogenheid en onderbouwde (financiële) argumenten.

Ik werk met plezier aan bidbooks die het vertrouwen wekken dat organisaties in staat zijn hun project te realiseren, maar ook laten zien dat zij vernieuwend durven te denken.

Fondsenwerving

Om een idee werkelijk te kunnen omzetten naar eindresultaat is fondsenwerving vaak onvermijdelijk. Wanneer ik zelf betrokken ben bij de ontwikkeling en uitvoering van een inhoudelijk sterk project, ben ik uiterst bedreven dat te realiseren en tot een succes te maken.

Behalve fondsenwerving heb ik ook ruime ervaring met het aanboren van andere financieringsbronnen als sponsoring, sponsoring in natura, crowdfunding en het vergroten van de eigen inkomsten.

Publicatie

Ik werk graag aan on- en offline publicaties. Of het nu gaat om een wervende publieksfolder of een tentoonstellingscatalogus, een website of een kijkwijzer: ik neem graag het voortouw bij het schrijven en/of samenstellen ervan.

Educatie

Kunst en erfgoed toegankelijk maken voor publiek kan op oneindig veel manieren. Voor mij is het de uitdaging om voor elk afzonderlijk project de beste vorm te vinden om de inhoud te vertalen naar het publiek. Zó dat het product aansluit bij de inhoud van het project en elke bezoeker uitdaagt om op zijn eigen niveau te leren, te ontdekken en te genieten.

Samenwerking

Cultuurproject is een eenmanszaak, maar werkt nooit alleen. Zie het dus eerder als een netwerkorganisatie waarbij in nauw overleg met de opdrachtgever de juiste mensen voor de vraag bij elkaar worden gezocht. Daarbij kan geput worden uit een breed scala van creatieven, inhoudelijke en zakelijke experts uit mijn netwerk.

Referentie

Soms zeggen woorden van anderen meer dan die van jezelf...

Contact

cultuurproject
acec studio 1.03
roggestraat 44
7311 cd apeldoorn

post@cultuurproject.nl (voorkeur)
+31 6 21 63 20 67

IBAN NL 75 ABNA 0438 1907 93
BTW 1734 06 725 B01
KVK 08142425

Cultuurproject is gevestigd in het ACEC gebouw en maakt deel uit van Cultuurkwartier Apeldoorn.